Samochody się starzeją szybciej. Winne są systemy elektroniczne

Samochody tracą funkcjonalność szybciej niż kiedyś — nie dlatego, że się psują, ale dlatego, że ich elektronika staje się przestarzała. To zjawisko, które zmienia sposób, w jaki powinniśmy myśleć o kupnie i posiadaniu pojazdu, szczególnie na rynku wtórnym.

Dlaczego współczesne auta są jak smartfony?

Nowoczesny samochód to skomplikowana sieć elektroniczna. Zawiera dziesiątki sterowników, zaawansowane systemy asystencji kierowcy (ADAS), a także połączenia sieciowe umożliwiające komunikację z infrastrukturą i innymi pojazdami. To architektura zupełnie inna niż w autach sprzed kilkunastu lat.

Producenci stopniowo przechodzą na nowy model: zamiast wielu niezależnych sterowników obsługujących poszczególne funkcje, przyszłość należy do architektury centralnej, gdzie jeden lub kilka potężnych komputerów zarządza całym pojazdem. Ta zmiana ma sens — upraszcza system i ułatwia aktualizacje. Problem polega na tym, że stare pojazdy z rozproszoną elektroniką nie są przystosowane do tego modelu.

Jak pisze Interia Motoryzacja, szef Boscha Stefan Hartung określił to dosadnie: „Współczesne auto to smartfon na kółkach”. Analogia jest trafna. Smartfon traci wsparcie dla aktualizacji po kilku latach, a jego funkcjonalność maleje. Samochód będzie działać podobnie — auto z 2020 roku za dekadę może nie obsługiwać funkcji, które staną się standardem w branży.

Co się zmienia w elektronice samochodów?

Przejście na architekturę centralną wynika z rosnących wymogów technicznych. Autonomiczna jazda i zaawansowane systemy bezpieczeństwa wymagają ogromnej mocy obliczeniowej. Pojedyncze, rozproszone sterowniki po prostu nie są w stanie tego zapewnić. Nowy standard pozwala na szybsze aktualizacje oprogramowania — podobnie jak w telefonach czy komputerach.

Tyle że stare pojazdy zostają w tyle. Auto wyprodukowane w 2024 roku, jeśli będzie miało starą architekturę elektroniczną, może za dziesięć lat stanąć przed problemem: jego oprogramowanie nie będzie kompatybilne z nowymi wymogami bezpieczeństwa, a aktualizacja będzie niemożliwa lub zbyt droga.

Jak to wpływa na wartość samochodu?

Tu pojawia się praktyczne zagrożenie dla każdego, kto myśli o zakupie używanego auta. Wartość rezydualna pojazdu — czyli to, ile warte będzie auto za kilka lat — zaczyna zależeć bardziej od aktualności oprogramowania niż od stanu mechanicznego.

Auto, które nie da się zaktualizować do nowych standardów, będzie trudne do ubezpieczenia. Ubezpieczyciele mogą wymagać, aby pojazd obsługiwał określone systemy bezpieczeństwa. Jeśli starego auta nie da się uaktualnić, ubezpieczenie może być drogie lub niemożliwe do uzyskania. To oznacza, że koszt posiadania pojazdu będzie rósł szybciej niż dotychczas.

Ile czasu ma nowoczesne auto?

Szacunki wskazują, że pojazd z dzisiejszych czasów może mieć realny „żywot techniczny” krótszy niż jego żywot mechaniczny. Auto spalinowe może pracować 15–20 lat bez większych problemów z silnikiem, ale jego elektronika może stać się nieaktualna już po 8–10 latach.

Aspekt	Wcześniej	Dzisiaj
Główny czynnik starzenia się	Stan mechaniczny	Aktualność oprogramowania
Architektura elektroniki	Rozproszona (wiele sterowników)	Centralna (jeden/kilka komputerów)
Możliwość aktualizacji	Ograniczona	Kluczowa dla funkcjonalności
Wpływ na wartość rezydualna	Powolny spadek	Przyspieszony spadek

Co to oznacza dla kupującego używane auto?

Jeśli planujesz kupić samochód na rynku wtórnym, ta zmiana ma praktyczne znaczenie. Po pierwsze, wiek pojazdu staje się mniej ważny niż jego architektura elektroniczna. Auto z 2022 roku z nowoczesnym systemem centralnym może być lepszym wyborem niż pojazd z 2019 roku ze starą elektroniką rozproszoną.

Po drugie, przy wyborze pojazdu warto pytać sprzedawcę lub dealera, czy auto jest w stanie otrzymywać aktualizacje oprogramowania. Niektórzy producenci oferują dłuższe okresy wsparcia — to informacja, którą powinieneś znać przed zakupem.

Po trzecie, koszty posiadania pojazdu mogą rosnąć szybciej niż się spodziewasz. Nie tylko dlatego, że części się zużywają, ale dlatego, że aktualizacje oprogramowania lub naprawa systemów elektronicznych mogą być drogie. Dla porównania: wymiana baterii w samochodzie elektrycznym jest znacznie droższa niż naprawa tradycyjnego silnika spalinowego, co pokazuje, jak ważne staje się oprogramowanie dla kosztów eksploatacji.

Czy samochody spalinowe będą dłużej dostępne?

Producenci takie jak Bosch inwestują w różne technologie napędowe — elektryczne, wodorowe i spalinowe. Prognozy wskazują, że silniki spalinowe pozostaną w ofercie dłużej niż wcześniejsze prognozy sugerowały. Jednym z powodów są problemy związane z degradacją baterii w pojazdach elektrycznych — wymiana akumulatora jest droga i skomplikowana.

To oznacza, że na rynku wtórnym przez kolejne lata będą dostępne zarówno pojazdy spalinowe, jak i elektryczne. Jednak każdy typ będzie mieć swoje wyzwania: spalinowe będą borykać się z aktualności oprogramowania, a elektryczne — z degradacją baterii.

Jak producenci radzą sobie z tym wyzwaniem?

Bosch pracuje nad systemami zarządzania akumulatorami, które mogą przedłużyć żywot baterii. Jednocześnie producenci przechodzą na architekturę centralną, aby ułatwić przyszłe aktualizacje. To długoterminowe rozwiązanie, ale w ciągu najbliższych lat pojazdy przejściowe — te ze starą elektroniką — będą stanowić większość rynku wtórnego.

Dla właściciela starego auta oznacza to, że warto śledzić dostępność aktualizacji oprogramowania dla swojego modelu. Jeśli producent zaprzestaje wsparcia, wartość pojazdu może spaść znacznie szybciej niż w przypadku aut wcześniejszych generacji.