Rewolucja badań technicznych w 2026. Co czeka kierowców?

Badania techniczne pojazdów w Polsce i całej Unii Europejskiej przejdą w 2026 roku największą reformę od dziesięcioleci, wprowadzając pełną cyfryzację, automatyczną kontrolę emisji spalin i dokumentację zdjęciową, co całkowicie zmieni procedury na stacjach diagnostycznych i uniemożliwi oszustwa.

Negocjacje między instytucjami unijnymi (tzw. trilogu) rozpoczęły się w lipcu 2024 roku i przebiegają w konstruktywnej atmosferze. Zespoły techniczne otrzymały szeroki mandat negocjacyjny, a przedstawiciele Komisji Europejskiej oraz Parlamentu Europejskiego zadeklarowali dążenie do osiągnięcia wstępnego porozumienia potencjalnie jeszcze przed końcem 2026 roku. Reforma obejmie zmiany w przepisach dotyczących okresowych kontroli technicznych pojazdów oraz drogowych kontroli pojazdów użytkowych, zawartych w unijnych dyrektywach 2014/45/UE i 2014/47/UE. Przewodnicząca Komisji Transportu i Turystyki Parlamentu Europejskiego Elissavet Vozemberg-Vrionidi podkreśliła znaczenie tych zmian dla całej branży.

Rewolucja cyfrowa: System OBFCM zmieni procedury na stacjach

Kluczową innowacją nadchodzącej reformy będzie rygorystyczna kontrola emisji spalin i zużycia energii za pomocą systemu OBFCM (On Board Fuel Consumption Monitoring). Zgodnie z unijnym rozporządzeniem, każde auto osobowe oraz lekki pojazd użytkowy zarejestrowany od 1 stycznia 2021 roku musi posiadać moduł rejestrujący kluczowe parametry jazdy.

Nowa procedura na stacji SKP będzie przebiegać według ściśle określonego schematu. Choć polskie stacje mają już obowiązek posiadania czytników OBD II/EOBD na podstawie przepisów z 2012 roku, ministerstwo zapowiada uzupełnienie i doprecyzowanie wymagań technicznych dla tych urządzeń. Aby wykluczyć oszustwa, wszystkie czytniki na stacjach będą musiały obsługiwać ustalony i jednolity protokół komunikacyjny, który zagwarantuje automatyczny przekaz danych bez udziału diagnosty.

Dla wielu przedsiębiorców oznacza to konieczność aktualizacji oprogramowania lub zakupu nowego, certyfikowanego sprzętu. Ministerstwo Infrastruktury przewiduje, że projekty nowych rozporządzeń będą gotowe do końca czwartego kwartału 2026 roku, kiedy to urzędnicy rozpiszą szczegółową procedurę i metodykę pracy diagnostów.

Koniec fikcyjnych przeglądów: Obowiązkowe zdjęcia w bazie CEPiK

W ramach krajowej i unijnej reformy wprowadzona zostanie obowiązkowa dokumentacja zdjęciowa, co ostatecznie zakończy proceder fikcyjnych badań przez telefon. Każdy pojazd będzie musiał zostać uwieczniony na zdjęciach w bazie CEPiK. Diagnosta będzie zmuszony sfotografować drogomierz z przebiegiem auta, przód i tył pojazdu oraz oba boki.

To rozwiązanie ma fundamentalne znaczenie dla walki z oszustwami na rynku wtórnym. Połączone z obowiązkiem serwisów samochodowych zapisywania przebiegu aut i przekazywania go do krajowego rejestru, uniemożliwi manipulacje licznikami. Wymóg ten obejmie naprawy trwające dłużej niż godzinę, co skutecznie ukróci proceder kręcenia liczników i import aut z fałszywym przebiegiem.

Kontrola emisji na ulicach: Detektory optyczne i zdalne badania

Unijne przepisy przenoszą dokręcanie śruby ze stacji diagnostycznych na ulice. W myśl nowych regulacji służby podczas kontroli drogowych będą mogły badać emisję spalin osobówek, dostawczaków, ciężarówek i motocykli. Jeśli pojazd będzie emitował zbyt dużo zanieczyszczeń, zostanie skierowany na dodatkowe badanie techniczne. Państwa członkowskie będą mogły wykorzystać ten sam system do wyłapywania zbyt głośnych pojazdów poprzez zaostrzoną kontrolę hałasu.

Unijne zmiany przewidują również wdrożenie zdalnej kontroli emisji za pomocą specjalnych urządzeń montowanych przy drogach z detektorami optycznymi. Te urządzenia bez zatrzymywania pojazdu wychwycą nadmierną emisję cząstek stałych czy tlenków azotu (NOx). Właściciel tak namierzonego auta automatycznie otrzyma wezwanie na ścieżkę diagnostyczną na stacji. Choć w komisji TRAN system ten ma swoich przeciwników z uwagi na koszty i trudności techniczne dla niektórych państw, unijne prawo najpewniej dopuści taką formę kontroli jako dobrowolną dla chętnych krajów.

Nowe wymagania dla diagnostów i serwisów

Wymóg	Obecny stan	Po reformie (2026+)
Kontrola emisji	Tradycyjne dymomierze	System OBFCM + automatyczny transfer danych
Dokumentacja	Brak obowiązku zdjęć	Obowiązkowe zdjęcia w bazie CEPiK
Rejestracja przebiegu	Brak wymogu	Serwisy muszą zapisywać przebieg w krajowych bazach
Liczniki cząstek stałych	Przestarzałe urządzenia	Nowoczesne liczniki DPF zamiast dymomierzy
Protokół komunikacyjny	Różne systemy	Jednolity, certyfikowany protokół dla wszystkich stacji

Finanse stacji diagnostycznych: Powiązanie stawek ze średnim wynagrodzeniem

Systemowa waloryzacja stawek to coś, na co branża czeka od lat. Obecnie badanie techniczne samochodu osobowego kosztuje 149 zł, jednak rzeczywistość okazuje się bezwzględna. Najnowsze, lipcowe dane rejestru BIG InfoMonitor oraz bazy BIK pokazują, że zaległe zadłużenie sektora SKP wzrosło do ponad 90,3 mln zł, a problemy z terminową spłatą zobowiązań ma już 341 stacji w całym kraju.

Przedsiębiorcy znaleźli się w finansowej pułapce, ponieważ nakłady na modernizację i odtworzenie parku maszynowego są ogromne, a stacje nie mogą samodzielnie podnieść cen usług. Ich przychody pozostają zakładnikiem rozporządzenia ministerstwa, co przy braku systemowych zmian grozi dalszym pogarszaniem sytuacji ekonomicznej wielu przedsiębiorstw.

Wiceminister Stanisław Bukowiec zapowiedział, że resort powiąże stawki za badanie techniczne ze średnim wynagrodzeniem za pracę, obliczanym na podstawie czwartego kwartału poprzedniego roku. Zmiana ma pomóc przedsiębiorcom prowadzącym SKP w zakupie nowoczesnego wyposażenia, m.in. nowoczesnych liczników cząstek stałych, które zastąpią przestarzałe dymomierze i bez problemu wykryją samochody, w których filtry DPF zostały uszkodzone lub całkowicie wycięte.

Olga Tworek, dyrektor Departamentu Transportu Drogowego w Ministerstwie Infrastruktury, zadeklarowała, że resort nie zamierza po raz trzeci pozwolić na upadek projektu nowelizacji. Nowe przepisy mają przede wszystkim “ucywilizować” jakość badań i sytuację finansową stacji.

Co to oznacza dla kierowców?

Reforma będzie miała bezpośredni wpływ na codzienne doświadczenia kierowców. Po pierwsze, przeglądy będą bardziej rygorystyczne i trudniejsze do “obejścia” dzięki automatyzacji i dokumentacji zdjęciowej. Po drugie, koszt badania techniczne będzie systematycznie rosnąć, ale w sposób powiązany ze średnim wynagrodzeniem, co powinno zapewnić przejrzystość i przewidywalność. Po trzecie, wprowadzenie zdalnych kontroli emisji na ulicach oznacza, że pojazdy emitujące zbyt dużo zanieczyszczeń będą szybciej wyłapywane i kierowane na dodatkowe badania.

Dla właścicieli aut sprowadzanych z zagranicy zmiana będzie szczególnie istotna. Obowiązek rejestracji przebiegu w serwisach i wymiana danych między krajami UE uniemożliwi import samochodów z kręconymi licznikami. To powinno poprawić jakość rynku wtórnego i zwiększyć bezpieczeństwo kupujących używane pojazdy.

Kalendarz badań pozostanie bez zmian. Komisja Transportu Parlamentu Europejskiego odrzuciła pomysł, by auta starsze niż 10 lat musiały przechodzić badania co roku w każdym kraju, uznając to za zbyt duże obciążenie dla właścicieli starszych pojazdów.