Nowe samochody niebezpieczne dla pieszych. Co zrobić?

Nowoczesne samochody stają się coraz bardziej niebezpieczne dla pieszych, mimo że wyposażane są w zaawansowane systemy bezpieczeństwa. Problem leży nie w elektronice, ale w samej konstrukcji nadwozia — wysokich maskach, grubych słupkach i martwych polach, które trudno wyeliminować bez fundamentalnej zmiany projektowania aut.

Wysoka maska = gorsza prognoza dla pieszego

Konstrukcja przedniej części nadwozia bezpośrednio wpływa na przebieg potrącenia. Klasyczny sedan uderza pieszego niżej — ciało trafia na maskę, a nie bezpośrednio pod koła. W dużych pick-upach krawędź maski znajduje się na wysokości około 114 cm, co oznacza, że przy uderzeniu dorosły człowiek trafia w klatkę piersiową. Nowoczesny SUV z przodem na wysokości około 91 cm może skierować osobę niższą niż 168 cm bezpośrednio pod koła.

To pokazuje, że problem nie dotyczy wyłącznie skrajnie dużych aut użytkowych — zwykłe SUV-y już stanowią zagrożenie dla dzieci i osób o niskim wzroście. Przy niskich prędkościach taki kształt nadwozia nadal może skończyć się bardzo ciężkim urazem, bo pieszy jest wypychany do przodu zamiast przejechać po masce.

Statystyki z USA: 75 proc. wzrostu zgonów pieszych

W latach 2013–2022 USA były jedynym krajem w grupie 28 rozwiniętych państw, w którym liczba zabitych pieszych rosła powoli, ale systematycznie. Od 2009 roku liczba ofiar wśród pieszych na amerykańskich drogach wzrosła o około 75 proc. Wśród krajów, w których liczba zgonów spadała, znalazły się głównie kraje Unii Europejskiej, a także Japonia, Izrael, Wielka Brytania i Kanada.

Analiza federalnych danych, wymiarów pojazdów i testów zderzeniowych wykazała, że trend ten wiąże się przede wszystkim z wysokimi maskami nowo rejestrowanych SUV-ów i dużych pick-upów. Modele statystyczne przypisują zmianom proporcji aut około 200–400 nadmiarowych zgonów rocznie. W latach 2016–2024 wzrost wysokości przedniej części pojazdów mógł przełożyć się na około 3000 śmierci pieszych.

Martwe pola: skutek uboczny ochrony pasażerów

Europejski park samochodowy różni się od amerykańskiego, bo wielkie pick-upy nie dominują w takim stopniu. Kierowcy nie są jednak wolni od problemu martwych pól. Coraz grubsze słupki A ograniczają widoczność ukośnie do przodu — dokładnie tam, gdzie kierowca obserwuje przejścia, skrzyżowania i chodniki.

Źródło tego kompromisu leży w konstrukcji nadwozia. Po zaostrzeniu wymagań dotyczących wytrzymałości dachu producenci wzmocnili przednie słupki, co poprawiło ochronę osób w kabinie przy dachowaniu. Skutek uboczny jest prosty: pieszy, rowerzysta lub małe dziecko mogą na moment zniknąć za elementem, który z miejsca kierowcy wygląda jak fragment ściany.

Problem pogłębia się dodatkowo w nowszych autach, zwłaszcza w samochodach elektrycznych, gdzie słupki A są mocniej pochylone ze względu na walczę o niższy opór powietrza. Kierowca nie patrzy wtedy przez słupek niemal pod kątem prostym, tylko pod skosem — martwe pole rośnie.

Do tego dochodzą masywne lusterka boczne i wysoko poprowadzona linia maski. Każdy z tych elementów osobno bywa do zaakceptowania, ale razem tworzą kabinę, z której trudniej ocenić sytuację tuż przed samochodem. Wystarczy wyjazd z podziemnego garażu przez chodnik, aby ten detal konstrukcyjny przestał być detalem.

Czy elektronika rozwiązuje problem?

Producenci ograniczają ryzyko przez systemy awaryjnego hamowania, radary, kamery 360 stopni i wykrywanie pieszych. Takie rozwiązania realnie zwiększają bezpieczeństwo, ale nie działają jak magiczna gumka do wycierania martwych pól. Cyfrowy system może nie rozpoznać sytuacji, która dla dobrze ustawionego kierowcy byłaby widoczna od razu.

Największe znaczenie ma to przy nagłym wtargnięciu dziecka, rowerzysty albo osoby niskiego wzrostu. Fizyczny widok z kabiny pozostaje podstawowym źródłem informacji, a elektronika jest tylko dodatkową warstwą ochrony. W motoryzacji to mało efektowne stwierdzenie, ale bardzo praktyczne: zanim kamera coś pokaże, kierowca powinien mieć szansę to zobaczyć.

Co może zrobić kierowca?

Kierowca nie zmieni wysokości maski ani konstrukcji słupków A, ale może poprawić własne pole widzenia. Oto praktyczne wskazówki:

Prawidłowe ustawienie fotela — fotel powinien być ustawiony na tyle wysoko, aby oczy znajdowały się mniej więcej w połowie wysokości przedniej szyby. Linia wzroku powinna być przerywana przede wszystkim przez słupki, a nie dodatkowo przez lusterka.

Unikaj pozycji półleżącej — pozycja często kojarzona ze sportową jazdą pogarsza widoczność i utrudnia opanowanie samochodu w sytuacji awaryjnej. W większości współczesnych aut regulacja wysokości fotela kierowcy jest standardem, więc niska pozycja za kierownicą rzadko wynika z braku możliwości.

Świadomość martwych pól — wiedza o tym, gdzie znajdują się martwe pola, pozwala kierowcy bardziej uważnie obserwować te obszary i wolniej manewrować w pobliżu pieszych.

Co to oznacza dla bezpieczeństwa

Rosnące nadwozia, grubsze słupki i większe martwe pola tworzą konflikt między ochroną pasażerów a bezpieczeństwem osób poza autem. Najrozsądniejsze rozwiązanie nie leży wyłącznie w kolejnych czujnikach i kamerach. Samochód musi nie tylko dobrze chronić tych w środku, ale też pozwalać kierowcy widzieć tych, którzy są na zewnątrz.

Do czasu, aż producenci zmienią podejście do projektowania, każdy kierowca powinien być świadomy, że jego pojazd ma martwe pola — niezależnie od tego, ile czujników jest zainstalowanych. Prawidłowe ustawienie fotela i świadoma jazda to najtańsze i najskuteczniejsze sposoby na zmniejszenie ryzyka potrącenia pieszego.